Kur’an-ı Kerimde bazı ayetler -“ayete’l- kürsi” örneğinde olduğu gibi- belli bir isimle bilinir. Bunlardan biri de borçlanmalarla ilgili hükümleri anlatan “müdayene ayetidir.” Bu ayet, tam bir sayfa tutmaktadır ve borçlanmalarda yazıyla ve şahitlerle bunun belgelenmesine vurgu yapmaktadır. Şöyle ki:
“Ey iman edenler! Belli bir vade ile borçlandığınızda onu yazın.
Aranızda yazı bilen biri onu düzgün bir şekilde yazsın.
Yazı bilen kişi, Allah’ın kendisine öğrettiği gibi yazmaktan kaçınmasın da yazsın.
Ve borçlu kişi söyleyip yazdırsın ve Rabbi olan Allah’tan korksun da bir şey eksiltmesin.
Şayet borçlu bir kıt akıllı veya küçük bir çocuk veya söyleyip yazdıramayacak durumda biri ise, velisi adaletle yazdırsın.
Ve erkeklerinizden hazırda olan iki kişiyi şahit yapın.
Şayet iki tane erkek hazırda yoksa o zaman doğruluğuna güvendiğiniz şahitlerden bir erkekle iki kadını şahit yapın ki, birisi unutursa diğeri hatırlatsın.
Şahitler de çağırıldıklarında kaçınmasınlar.
Siz de, az veya çok onu vadesine kadar yazmaktan usanmayın.
Bu, Allah katında adalete daha uygun olduğu gibi; hem şahitlik için daha sağlam, hem şüpheye düşmemeniz için daha elverişlidir.
Meğerki aranızda hemen devredeceğiniz bir ticaret olsun, o zaman bunu yazmamanızda sizin için bir sakınca yoktur.
Alım satım yaptığınız vakit de yine şahit tutun.
Ayrıca ne yazan, ne de şahitlik eden bir zarar görmesin.
Eğer onlara zarar verirseniz, o işte mutlaka size dokunacak bir günah olur.
Ve Allah’tan korkun. Allah size ayrıntılarıyla öğretiyor ve Allah her şeyi bilendir.”1
Âyette borçlanmayla ilgili bildirilen hususları şöyle maddeleştirebiliriz:
-Borcun ödeme tarihi net olmalıdır.
-Borçlanma olayı iki erkek şahit eşliğinde yazılı hale getirilmelidir.
-Şayet bir erkek şahit varsa, iki tane kadın şahit tutulmalıdır.
– Borçlu kıt akıllı veya küçük bir çocuk veya söyleyip yazdıramayacak durumda biri ise, yazdırma görevi bunların velisine aittir.
-Peşin alım satımlarda yazdırmak olmayabilir, ama yazılı olması daha güzel olur.
Ayet bu derece vurguyla borcun yazılmasını isterken, dostundan borç olarak mal alan kimseye “miktarı ve müddeti yazalım” denildiğinde kırılabilmekte ve “ne o, yoksa bana güvenmiyor musun?” diyebilmektedir. Hâlbuki aradaki dostluk bunların yazılmasına engel olmamalıdır. Ani ölüm gibi durumlarda, borçlunun varisleri ortada yazılı bir belge olmadığından inkâr edebilmektedir.
1 Bakara, 282