İstisnaî durumlar dışında, beden dili evrenseldir.
Kur’an-ı Kerim, hem ilk devirlerdeki hem de sonraki devirlerdeki kâfirleri anlatırken şu ifadeyi kullanır:
“Kalpleri birbirine benzedi.”1
Bu ifadede, belli özellikteki insanların ortak tavırlarına dikkat çekmek vardır.
Beden dili evrenseldir. İnsanlar ana hatlarıyla aynı mahiyette olduklarından, beden dilleri de genelde aynı olur. Sözgelimi, acı bir haber karşısında yüzde meydana gelen üzüntü alâmetleri veya müjdeli bir haber karşısında yüzde meydana gelen sevinç işaretleri dünyanın hemen her yerinde neredeyse aynıdır.
Ama “her genel kuralın istisnaları da olur” prensibinden hareketle, beden dilinin evrensel olmasının da istisnaları vardır. Mesela, ülkemizde erkeklerin birbiriyle kucaklaşmaları gayet normal karşılanırken, bazı Avrupa ülkelerinde aynı durum eşcinsellik alâmeti olarak değerlendirilir. Bizde başı yukarı doğru sallamak kabul etmemek anlamına gelirken, Batı kültüründe aynı mana başı her iki yana sallamakla ifade edilir.
Malezyada uzun yıllar görev yapan bir arkadaşım şunu anlatmıştı:
Malezya halkı cana yakın insanlar. Çok sakin bir dünyaları var. İnsanlar birbirine tebessümle bakıyor ve tanısın tanımasın selam veriyor. Hatta tanımadığınız bir bayan bile size selam verebiliyor. Hatta Türkiye’den gelen bazıları, bayanların bu selamını yanlış da değerlendirebiliyor.
Bundan dolayı, yabancı bir ülkeye giden kimselerin o ülkedeki farklı beden dilleriyle ilgili ön bilgiye sahip olmalarında fayda vardır. Yoksa onların beden dillerini yanlış okuyabilirler, ayrıca kendi beden dilleriyle de yanlış mesajlar verebilirler.
1 Bakara, 118