Zekât, malı temizler.
Namaz dinin direği olduğu gibi, zekât dahi İslâm’ın bir köprüsüdür. Toplumdaki zengin ve fakir insanlar arasındaki uçurum, bu köprü ile aşılır. Zekât olarak malının kırkta birini veren zengin, bununla malını temizlemiş olur. Muhtaç durumda olan kimseler, yardımlarını gördükleri zengin zümreye kin ve düşmanlık hisleri yerine, hürmet ve muhabbet duyguları beslerler, onlara duacı olurlar.
Toplumumuz oldukça yüksek bir zekât potansiyeline sahiptir. Bu potansiyelin iyi değerlendirilmesiyle sınıflar arası dengelerin ve sosyal adaletin tesisi gerçekleşecektir.
Zekât, mü’minlerin kendi tercihlerine bırakılmış malî bir fedakârlık değil, -kanunen olmasa bile- dinen verilmesi gereken mecburi bir vergidir.
İslâmiyet, zenginliğin değil, zekât vermeyen zenginlerin karşısındadır. Zekât müessesesi incelendiğinde, İslâm’ın komünizm ve kapitalizmin aşırılıklarından uzak olduğu görülecektir. Komünizm, servet düşmanlığı yapar. “Fakire, işçiye vereceğiz” der, zengine, patrona cephe alır. Kapitalizm ise, bunlara cephe almaz, fakat onları fakir ve işçiye yardıma da sevk etmez.
Komünizm, hür teşebbüsü engeller; kapitalizm, sınırsız hürriyet getirir. Bunun neticesi olarak, komünist sistemde ekonomi gelişmez, kapitalist sistemde ise fakirler ve işçiler büsbütün mağdur olurlar.
İşte, İslâmiyet zekât sistemiyle bu olumsuzlukları bertaraf eder, dengeli bir toplum meydana getirir. Bu sistemde zenginler, “ben tok olduktan sonra, başkası açlıktan ölse bana ne!” demezler. Fakirler, “kahrolsun zenginler” diye beddua yapmazlar, onların servetine göz dikmezler. Böyle bir toplum, ihtilallerden, kargaşalardan, sosyal çalkantılardan uzak bir huzur toplumu olur.
“Onların mallarında dilenci ve mahrum için belli bir hak vardır”1 ayetinin bildirdiği gibi, zekât miktarı olan mal, gerçekte fakirin hakkıdır. Bu sebeple, zengin olanların zekât verirken minnet etmeye hakları yoktur.
Zekât müessesesinin iyi işlediği dönemlerde, zekât verilecek fakirin kalmaması, bu sistemin ne derece başarılı olduğunu gösteren mühim bir göstergedir.
1 Mearic, 24