İnsana şeklen en yakın canlı, maymundur. Hatta bu yakınlık bazılarını “insanın menşei maymundur” demeye kadar götürmüştür. Hâlbuki “insan ile maymun arasındaki hakiki fark, bir kıl ve kuyruk farkı değil, akl u mantık ve ahlâk farkıdır.” (I, 379)
Elimiz altındaki bilgisayarda onlarca, hatta yüzlerce proğram yazılımı vardır. Biz bu yazılımlar sayesinde bilgisayarımızda yazılar yazar, resimler çizer, power point sunumları hazırlar, dünyanın her tarafıyla görüşür, dünyanın en uzak bir köşesindeki bir kitabı sayfa sayfa çevirip okumak gibi nice harika işleri yaparız. Bu yazılımların olmadığı bir bilgisayar, işe yaramaz basit bir metal yığınından ibaret kalır. Benzeri bir durum insanla maymun arasında aynen geçerlidir. Evet, maymunun maddeten insana benzer bazı yönleri vardır. Ama insanın asıl büyüklüğü kendisine yüklenen ve ruhuna kabiliyet olarak takılan kabiliyetlerdedir. Bunlardan en önemlileri de, Hamdi Yazırın nazara sunmuş olduğu akıl, mantık ve ahlâk gibi değerlerdir. İnsandan sadece aklın çıkarılması durumunda ne kadar zavallı bir hale geldiği, bu nimetin verilmediği veya verilmişse bile zamanla bundan mahrum kalan kimselerde çok net bir şekilde görülmektedir.