İnsan, kendi haline terkedilmiş bir varlık değildir. O, arzın halifesidir ve yaptığı büyük küçük her şeyden hesaba çekilecektir. Kur’an-ı Kerîm şöyle der:
“O gün amellerin tartılması haktır. Kimin tartıları ağır basarsa, işte onlar kurtulanlardır.” (A’raf, 8)
Hamdi Yazır “tartılar” anlamındaki “mevazin” kelimesinden şu ince mânayı istihrac eder:
“Bu kelimenin çoğul gelmesinden anlaşılır ki, her fert için bile, müteaddid mizanlar vardır. Kâr ve zarar hesabı, hepsinin yekûnundan çıkacaktır.” (III, 2125)
Bunu, öğrencilerin karnesi örneğiyle daha kolay anlayabiliriz. Öğrenci ne kadar farklı ders görüyorsa, o kadar farklı farklı notlar alır. İnsan da kendine verilen bütün aza, duygu ve latifelerden ayrı ayrı not alacaktır.