Despot insanlara tapanlar

İnsan, zaman zaman yine kendisi gibi birer insan olanları ilah kabul etmiştir. Şahısların putlaştırılması iki şekilde karşımıza çıkar:

1-Despot insanların başkalarını kendilerine kul – köle yapmaları.

2-Önder insanların zamanla mabud kabul edilmesi.

Birincinin en tipik misalini Firavunda görebiliriz. Firavun, kavminin idrakleriyle oynar, onları güdülmeye müsait bir sürü haline getirir. Sonra da “Ben en yüce Rabbinizim” diyerek kendisine mutlak itaate sevkeder.¹

Firavun sisteminde en temel hürriyetlerden olan inanç hürriyeti bile yoktur. Bunun en çarpıcı örneğini Hz. Musa’ya iman eden sihirbazlara karşı Firavunun söylediği şu sözde görmekteyiz:

“Ben size izin vermeden iman ettiniz ha!? Sizin ellerinizi ve ayaklarınızı çaprazlama kestireceğim. Sonra hepinizi astıracağım!”²

Tarihin kaydettiği bütün despot idareler, Firavunvari bir görünüm arzeder. Bu tür baskıcı idarelerde ne inanç hürriyeti, ne de ibadet hürriyeti vardır. İdari mekanizmanın çarkları, “sisteme itaatkâr vatandaşlar” yetiştirecek şekilde kurulmuştur.