Allah’ın yarattığı bir atomun sırrını henüz çözemeyen bu insanın önünde, katedilecek daha nice ilim merhaleleri vardır.
Hz. Ali şöyle der:
“Yarattıkları ile kendi varlığına,
-Yarattıklarının hâdis olmasıyla ezeliyetine,1
-Yarattıklarının birbirine benzer özellikler taşımasıyla kendisinin benzeri olmadığına delâlet eden Allaha hamdolsun.
İnsan duyuları O’na ulaşamaz.
Sani’ ile masnu’un, had altına alan ile had altına alınanın ve terbiye edenle terbiye edilenin farklı olması sebebiyle, perdeler O’nu örtemez.
O Ehad’dir (tektir), ama sayıdaki rakamla değil.
O Yaratıcıdır, ama hareket ve yorulma ile yapan anlamında değil.
Sesleri işitendir, ama bir âletle değil.
Eşyayı görendir, ama âlete bağlı olarak değil.
Her şeye şahiddir, ama onlarla teması yoktur.
Her şeyden ayrıdır, ama arada mesafe olması şeklinde değil.
Zâhir’dir, ama gözle görülmez.
Batın’dır ama letafet ile değil.
O, her şeye hükmetmesi ve onlara güç yetirmesi ile eşyadan farklıdır. Eşya da O’na boyun eğmek ve O’na rücu etmek ile O’ndan ayrıdır.
Hiçbir şey yok iken O her şeyi biliyordu.
Terbiye edilen hiçbir varlık yok iken O yine Rab idi.
Kudretin taalluku olan bir şey yok iken O yine Kadir idi.”2
1 Hâdis olmak, “sonradan yaratılmak” anlamındadır. Mahlûkatın sonradan yaratılmaları, yüce Yaratıcının ezeli olduğunu gösterir.
2 Nehcül-Belağa, s. 366-367