İnsan, dostunu ve düşmanını iyi tanımalıdır. Dostunun dostluğunu bilmezse onun yardımından mahrum kalır. Düşmanının düşmanlığını bilmezse çok fena aldanır.
İnsanın en büyük düşmanı şeytandır. Yüce Allah şeytanla insan arasındaki düşmanlığı şöyle bildirir:
“Şeytan size gerçekten bir düşmandır. Siz de onu düşman edinin.”1
Pek çok ayette şeytanın “adüvv-ü mübin” yani apaçık bir düşman olduğu nazara verilir. Mesela:
“Ey Âdemoğulları! ‘Şeytana tapmayın, o size adüvv-ü mübindir ve bana ibadet edin, doğru yol budur’ diye sizden söz almadım mı? Böyle iken o, sizden birçok nesilleri yoldan çıkardı. Öyleyse aklınızı kullanmıyor musunuz?”2
“…Şeytanın adımlarına uymayın. Çünkü o size adüvv-ü mübindir.”3
Şeytanın “adüvv-ü mübin” olması, şu açılardan değerlendirilebilir:
– O şeytan size gizli yollarla da gelse, her halde açık bir düşmandır.
– O, sizin Allah ile ve birbirinizle aranızı açacak ve sizi perişan edecek bir düşmandır.
– O, sizi şaşırtmak için beliğ ve parlak söz söylemesini bilen büyük bir düşmandır.
1 Fatır, 6.
2 Yasin, 61-62.
3 Bakara, 168.
