Duanın sosyolojik etkileri de vardır. Dua, insanı rahatlatır. Böyle bir nimetten istifade etmeyen toplum boşluğa düşer.
Allah’a dua eden fertlerden meydana gelen bir toplum ise, sağlam ve dengelidir. Anarşiden, kargaşadan, intiharlardan, ahlaki çöküntülerden uzaktır, Birbirlerine samimi olarak dua ederler, böylece karşılıklı sevgi ve saygıları artır.
Her Cum’a hutbesinde şu mealde dua yapılır.
“Allahım, erkek-kadın ve vefat eden bütün inananları mağfiretine mazhar kıl. Allahım, dine yardım edenlere yardım et. Müslümanları perişan etmek isteyenleri perişan et. Allahım, İslam’ı ve Müslümanları kuvvetlendir.”
Bu gibi dualarla, dünyanın her tarafındaki ehl-i iman nurani bağlarla birbirine bağlanır, “Mü’minler bir vücudun azaları gibidirler” hadisinin sırrı gerçekleşir.1
Bu mananın en muhteşem görüntüsü hac ibadetinde Arafatta meydana gelir. Dünyanın dört bir tarafından gelmiş, renkleri ayrı, dilleri ayrı milyonlarca Müslüman hep bir ağızdan “Lebbeyk, Allahümme lebbeyk…” diyerek bütün inananlar adına Allah’a teslimiyetlerini bildirirler. Her nimetin O’ndan geldiğini, bütün mülk ve saltanatın şeriksiz olarak Allah’a ait olduğunu kâinata ilan ederler.
“Hac ve umre için Beytullaha gidenler Müslümanların Allaha gönderilmiş temsilcileridir. Dua ederlerse Allah kabul eder, mağfiret dilerlerse bağışlar” hadisinin sırrınca, bütün inananlara hayır duada bulunurlar, Allah’ın mağfiretini dilerler.2
Böyle toplu halde yapılan dualar genelde makbuldür. Bir ağacın olduğu yere yağan yağmurla, ormana gelen yağmur elbette bir olamaz. Ormandaki ağaçlar toplu halde dua ettikleri için İlahi rahmetin somut misali olan yağmuru daha çok cezp ederler. Toplu halde yapılan dualar da, ilahî rahmeti böyle celp eder.
1 Buharî, Edeb, 27
2 İbn Mace, Menasik, 5