Yüce Allah Hz. Âdemi yarattı ve O’nu meleklerle imtihan etti. Allah’ın talimi ile Hz. Âdem meleklere galip geldi. Bunun üzerine, yüce Allah, meleklerin Âdem’e secde etmelerini istedi. Bütün melekler secde etti. Ancak İblis “ya Rabbi beni ateşten, Onu topraktan yarattın. Ben Ondan daha üstünüm” dedi ve secdeden kaçtı. Onun bu tavrı, kendisini İlahî rahmetten uzaklaştırdı. O zaman İblis Allah’tan bir istekte bulundu. Kur’an, bunu şöyle anlatır:
قَالَ رَبِّ فَاَنْظِرْن۪ٓي اِلٰى يَوْمِ يُبْعَثُونَ
قَالَ فَاِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَر۪ينَۙ اِلٰى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ
قَالَ رَبِّ بِمَٓا اَغْوَيْتَن۪ي لَاُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي الْاَرْضِ
وَلَاُغْوِيَنَّهُمْ اَجْمَع۪ينَۙ
اِلَّا عِبَادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَص۪ينَ
“Ya Rabbi, insanların diriltilecekleri güne kadar bana mühlet ver.”
Allah dedi: “Belli vakte kadar mühlet verilenlerdensin.”
İblis dedi: “Beni saptırmana yemin ederim ki, onlara yeryüzünde fenalıkları süsleyeceğim.
Onların hepsini mutlaka azdıracağım!
Ancak onlardan muhlas kulların müstesna.”1
Muhlas, ihlasa erdirilen seçkin kimsedir. Böyle zatlar, amellerini sırf Allah için yaparlar.
İblisin bu isteği konusunda bazı meselelere dikkat çekeceğiz:
-İblise bu izin ve mühletin verilmesi, yeryüzünde imtihan olması içindir. Eğer İblis insanlara musallat olmasaydı, insanların makamı melekler gibi sabit kalırdı, ilerleme olmazdı. Hâlbuki insan İblisle sınanarak en alt mertebelere düşebildiği gibi, en yüksek makamlara da çıkabilir.
– Hatasını itiraf etmemek şeytani bir tavırdır. Nitekim İblis, kendi hatasını itiraf etmek yerine, bunu Allaha nisbet etti, “Beni saptırmana yemin ederim ki…” dedi.
-İblis insanlara sadece iğva verir, kötülüklere sevkeder, ama zorla bir şey yaptıramaz. Eğer böyle bir gücü olsaydı, insanların kötülükler sebebiyle sorumlu olmaması gerekirdi.
-Zehirin altın kaplarda veya bal içinde sunulması gibi, İblis dahi kötülükleri iyilik şeklinde takdim eder. Mesela bir delikanlıya der: Dini görevlerini yerine getirmek için daha çok gençsin. Şimdi hayatını yaşa. Gez, oyna!
Sabah namazına kalkmaya çalışana der: Şimdi hava çok soğuk. Sen de biraz rahatsızsın. Sonra kılıverirsin.
Allah yolunun erlerine der: Canım bu milleti sen mi kurtaracaksın? Kendinin bu kadar dertleri varken, onları unutmuş milletle uğraşıyorsun. Boş ver…
-İblis, bu kadar dessaslığıyla beraber Allah’ın “muhlas” kullarına bir şey yapamaz. Onları doğru yoldan saptıramaz. Bilakis onların derecelerinin yükselmesine sebep olur.
-İblisin vesvesesine karşı insana düşen, euzü besmele çekip Allaha sığınmak, şayet bir günah işlese istiğfar etmektir. Tevbe ve istiğfar, insandaki kötü meyilleri kontrol imkânı sağlar. Dua ise, insanın hayra olan meyillerini kuvvetlendirir.
1 Hicr, 36-40