6. Bölüm CEVŞENÜ’L- KEBİR DUASI

Cevşen hakkında

Cevşen, Hz. Peygambere Hz. Cebrailin vahiy ile getirdiği ve “Zırhı çıkar, bunu oku dediği” gayet yüksek ve çok kıymettar bir münacattır. Ehl-i Beytten Zeynel Abidin’den rivayet edilmiştir.

Cevşen, ehl-i sünnetin hadis kaynaklarında yer almamakla beraber, mesela Ahmed Ziyaeddin Gümüşhanevi, Mecmuatü’l- Ahzab isimli dua kitabında buna da yer vermiştir.¹ Allah’ın esma-i hüsnasıyla yapılan bu meşhur dua, günümüzde de çok geniş bir kitle tarafından okunmaktadır.

Cevşen duası rivayet yönüyle eleştirilebilirse de, mana yönüyle en güzel dualardan biri olduğunda şüphe yoktur. Cenab-ı Hak, şöyle buyurur: “Allah’ın Esmaü’l- Hüsnası vardır. Onlarla dua ediniz.”²

Cevşen, bunun en harika bir örneğidir. Hz. Peygamber bu duasında açıktan veya dolaylı bir şekilde Kur’anda geçen ifadeleri kullanarak cehennem ateşinden korunmayı istemiştir.

Bu duada her birinde on isim olmak üzere yüz ayrı bölüm vardır. Her bölümün sonunda şöyle denilmektedir:

سُبْحَانَكَ يَا لاَ اِلَهَ اِلاَّ اَنْتَ اْلاَمَانُ اْلاَمَانُ خَلِّصْنَا وَ اَجِرْنَا وَ نَجِّنَا مِنَ النَّارِ

“Ey kendisinden başka ilah olmayan Allahım, Seni tenzih ederiz.

El aman, el aman. Bizleri cehennem ateşinden halas eyle / koru / kurtar.”

Şimdi bu bölümlerden birine misal olarak bakabiliriz. Cevşenin 61. bölümünde şöyle denilmektedir:

يَا مَنْ يُقَلِّبُ الَّيْلَ وَ النَّهَارَ Ey gece ve gündüzü çeviren

يَا مَنْ خَلَقَ الظُّلُمَاتِ وَ النُّورَ Ey karanlıkları ve nuru yaratan

يَا مَنْ جَعَلَ الظِّلَّ وَ الْحَرُورَ Ey gölge ve sıcaklığı var eden

يَا مَنْ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ Ey güneş ve ayı itaat ettiren

يَا مَنْ خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَيٰوةَ Ey ölüm ve hayatı yaratan

يَا مَنْ لَهُ الْخَلْقُ وَ اْلاَمْرُ Ey yaratma ve emir O’na ait olan

يَا مَنْ لَمْ يَتَّخِذْ صَاحِبَةً وَ لاَ وَلَدًا Ey eş ve evlat edinmeyen

يَا مَنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ شَر۪يكٌ فِى الْمُلْكِ Ey mülkünde hiçbir ortağı bulunmayan

يَا مَنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِىٌّ مِنَ الذُّلِّ Ey ihtiyaç kaynaklı bir velisi olmayan

يَا مَنْ لَهُ الْحَوْلُ وَ الْقُوَّةُ Ey havl ve kuvvet kendisinin olan

سُبْحَانَكَ يَا لاَ اِلَهَ اِلاَّ اَنْتَ اْلاَمَانُ اْلاَمَانُ نَجِّنَا مِنَ النَّارِ

“Ey kendinden başka ilah olmayan Allahım. Seni tenzih ederiz.

El aman, el aman! Bizleri cehennem azabından kurtar.”

Peygamberimizin bu duasında yer alan ifadeler, sırasıyla şu ayetlerden alınmıştır:

“Allah gece ve gündüzü çevirir.”³

“Allah karanlıkları ve nuru yarattı.”⁴

“… Gölge ile sıcaklık bir değildir.”⁵

“Allah, güneşi ve ayı itaat ettirdi.”⁶

“O Allah ki ölümü ve hayatı yarattı.”⁷

“Dikkat edin yaratma ve emir O’na aittir.”⁸

“…Rabbimiz ne bir eş, ne de çocuk edinmemiştir.”⁹

“O’nun mülkünde hiçbir ortağı yoktur.”¹⁰

“İhtiyaç kaynaklı bir velisi olmadı.”¹¹

“Bütün kuvvet Allah’ındır.”¹²

Bu zaviyeden bakıldığında, Cevşenin aslının Kur’ana dayandığını rahatlıkla söyleyebiliriz. Kur’anda yer alan ilahî isimler ya aynen alınmış veya bu isimlerin açılımı yapılmıştır. Mesela, 47. bölüm Allah’ın Nur isminin bir açılımı olduğu gibi, 53. bölüm de O’nun Rab isminin bir açılımıdır.