İnsan, tabiatı gereği sosyal bir varlıktır. Hemen her insanın hayli kalabalık bir ihtiyaç listesi vardır. Tek başına bu ihtiyaçlarını karşılayamadığından, âdeta sosyal bir sözleşme ile iş bölümü gerçekleşir. Böylece toplum içerisinde ihtiyaçlarını karşılama imkânı bulur.
Ancak insanın tabiatında bencillik, öfke gibi kötüye de kullanıma müsait nice duygular olduğundan toplum hayatının işleyişi içerisinde pek çok sıkıntılar meydana gelir. Devlet, toplum hayatının düzgün işlemesi için kurulmuş bir sistemdir. Bünyesinde, toplumun daha iyi bir noktaya gelmesi ve tekâmül etmesi için yasama, yürütme ve yargı gibi yapılanmalar bulunur.
İslam Dini, Allah’ın insanlara bildirdiği kurallar ve esaslar manzumesi olarak hayatın hemen her alanıyla alakalı hükümler ihtiva eder. Bu hükümler, öncelikli olarak fertlere bakmakla beraber; doğrudan veya dolaylı olarak aileye, topluma ve devlete de bakmaktadır.
İnsan ve toplum, ilk devirlerden beri insanlığın araştırma alanına girer. Bir taraftan uzayın sırlarını, yerin tabakalarını, denizlerin derinliklerini araştıran insanoğlu, diğer taraftan kendini ve toplumu araştırmaktan geri durmaz. “Ben neyim ve kimim? diye kendini merak eden insan, “bu toplum neden böyle? İnsanlar neden farklı farklı? Toplumlarda yükseliş ve alçalış sebepleri nelerdir? “Manen ve maddeten temiz bir toplum” idealine nasıl ulaşılır? Dinin toplum hayatında yeri nedir? İnsanları dünyaya gönderen yüce yaratıcının onların toplum hayatıyla ilgili bildirdiği esaslar var mıdır…?” gibi nice sorulara da cevap bulmaya çalışır.
İşte bu çalışma böyle bir arayışın neticesidir. Bu mütevazı araştırmada, Kur’an-ı Kerim’in toplumla ilgili dikkatimizi çeken ayetlerini tesbit ve tasnife gayret ettik. Ayrıntılara dalmadan konuları ana hatlarıyla takdime çalıştık. Eserin, sosyolojik araştırmalarda yeni bir boyut ve bakış açısı kazandıracağını ümit etmekteyiz.
Tevfik ve inayet Allah’tandır.
Şadi Eren